Pradhan Mantri Ujjwala Yojana (PMUY) मे 2016 मध्ये, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने (एमओपीएनजी), ग्रामीण आणि वंचित कुटुंबांना एलपीजीसारखे स्वच्छ स्वयंपाकाचे इंधन उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने 'प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना' (पीएमयूवाय) एक प्रमुख योजना म्हणून सुरू केली.  अन्यथा जळाऊ लाकूड, कोळसा, शेणखता इत्यादी पारंपरिक स्वयंपाक इंधन वापरणे. पारंपारिक स्वयंपाकाच्या इंधनाच्या वापरामुळे ग्रामीण महिलांच्या आरोग्यावर तसेच पर्यावरणावरही घातक परिणाम होतो.


पी एम यु वाय योजनेचे लाभार्थी


जुन्या योजनेचे कार्यक्षेत्र फक्त ग्रामीण दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंब होते. नव्या योजनेचे कार्यक्षेत्र ग्रामीण तसेच शहरी दारिद्र्यरेषेखालील कुटुंब आहेत. नव्या पीएम युवा योजनेत महिलांना विशेष लक्ष ठेवण्यात आले आहे. योजनेचा लाभ महिलांना होणार आहे. कार्यक्षम इंधनाचा वापर करून महिलांचे आरोग्य सुरक्षित राहणार आहे. महिलांची इंधनासाठीची भटकंती थांबणार आहे. त्यामुळे योजनेत 'कुटुंबातील महिलेच्या नावाने' एलपीजी जोडणी देण्यास प्राधान्य देण्यात आले आहे.

नवीन योजनेत आर्थिक सामाजिक व जातीय जनगणना 2011 SECC. 2011 चा आधार घेतला जात असल्यामुळे योजनेचा लाभ हवा त्याच गटाला होत आहे.


योजनेची उद्दिष्टे


  • महिला सक्षमीकरणास चालना देणे.
  • स्वयंपाकासाठी स्वच्छ इंधन पुरवणे.
  • जीवाश्म इंधनाचा वापरामुळे ग्रामीण लोकांना ज्या आरोग्याच्या समस्या उद्भवतात, त्या टाळणे.


योजनेचे स्वरूप निवडलेल्या कुटुंबातील महिलेचा नावाने एलपीजी (LPG) जोडणी पुरवून त्यासाठी लागणारी सोळाशे रुपयांची सबसिडी केंद्रशासन पुरवते. या योजनेसाठी कुठल्याही अनामत रकमेची किंवा डिपॉझिट ची गरज नसते.


Pradhan Mantri Ujjwala Yojana
Pradhan Mantri Ujjwala Yojana



ही योजना 1 मे 2016 रोजी बलिया, उत्तर प्रदेश येथे भारताचे माननीय पंतप्रधान श्री.  नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते सुरू करण्यात आली.


  • मार्च 2020 पर्यंत वंचित कुटुंबांना 8 कोटी एलपीजी कनेक्शन जारी करण्याचे उद्दिष्ट होते.


  • 7 सप्टेंबर 2019 रोजी, भारताच्या माननीय पंतप्रधानांनी महाराष्ट्रातील औरंगाबाद येथे 8 कोटी LPG कनेक्शन सुपूर्द केले.


  • योजनेअंतर्गत 8 कोटी एलपीजी कनेक्शन जारी केल्याने एलपीजी कव्हरेज 1 मे 2016 रोजी 62% वरून 1 एप्रिल 2021 पर्यंत 99.8% पर्यंत वाढण्यास मदत झाली आहे.


  • आर्थिक वर्ष 21-22 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पांतर्गत, PMUY योजनेंतर्गत अतिरिक्त 1 कोटी LPG कनेक्शन जारी करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.  या टप्प्यात स्थलांतरित कुटुंबांना विशेष सुविधा देण्यात आली आहे.


"प्रधान मंत्री उज्वला योजना" चे लाभ Benefits of Pradhan Mantri Ujjwala Yojana -


  1. 14.2 किलो सिलेंडर कनेक्शनसाठी 1600 रु. किंवा 5 किलोच्या सिलेंडरसाठी 1150 रु.


  1. याव्यतिरिक्त, सर्व PMUY लाभार्थ्यांना त्यांच्या ठेवी मुक्त कनेक्शनसह प्रथम एलपीजी रिफिल आणि स्टोव्ह (हॉट प्लेट) दोन्ही विनामूल्य प्रदान केले जातील.


'Pradhan Mantri Ujjwala Yojana'


टिपः


1 जानेवारी 2016 रोजी कमी एलपीजी कव्हरेज (राष्ट्रीय सरासरीच्या तुलनेत) असलेल्या राज्यांना प्राधान्य दिले जाईल.



"प्रधान मंत्री उज्वला योजना" साठी लागणारी पात्रता Who can apply for Pradhan Mantri Ujjwala Yojana -


गरीब कुटुंबातील आणि तिच्या घरात एलपीजी कनेक्शन नसलेली प्रौढ महिला उज्वला 2.0 अंतर्गत पात्र असेल.  लाभार्थी खालीलपैकी कोणत्याही श्रेणीतील असावेत:


  1. SECC 2011 सूचीनुसार पात्र.


  1. SC/ST कुटुंबातील, प्रधानमंत्री आवास योजना (PMAY), अंत्योदय अन्न योजना (AAY), वनवासी, सर्वाधिक मागासवर्गीय (MBC), चहा आणि माजी चहाच्या बागेतील जमाती, नदी बेटांवर राहणारे लोक (PMAY) चे लाभार्थी व्हा.  लाभार्थी सहाय्यक कागदपत्र सादर करतील)


  1. जर ती वरील 2 श्रेणींमध्ये येत नसेल, तर ती 14-बिंदू घोषणा (विहित नमुन्यानुसार) सादर करून गरीब कुटुंबांतर्गत लाभार्थी असल्याचा दावा करू शकते.

Pradhan Mantri Ujjwala Yojana


घरातील पुरुष सदस्य योजनेसाठी अर्ज करू शकत नाही.


  1. नावनोंदणी प्रक्रियेसाठी खालील अटी आहेत:


  •  आधार कार्ड


  •  शिधापत्रिका


  •  पत्ता पुरावा


  •  पासपोर्ट आकाराचे छायाचित्र


  •  बँक तपशील


  1. ऑनलाइन www.pmuy.gov.in द्वारे अर्ज करा.


  1.  तेल कंपनीचे नाव निवडा. उदाहरणार्थ इंडेन/भारतगॅस/एचपी गॅस.


  1.  उज्ज्वला 2.0 नवीन कनेक्शन सारख्या कनेक्शनचा प्रकार निवडा.


  1.  राज्य, जिल्हा आणि वितरकाचे नाव निवडा.


  1.  मोबाईल नंबर, कॅप्चा आणि ओटीपी टाका.


  1.  होय किंवा नाही मध्ये स्थलांतरित कुटुंब स्थिती निवडा.


  1.  NO मध्ये कुटुंब ओळखकर्त्यासाठी परिशिष्ट 1 भरा.


  1.  कुटुंब ओळखकर्त्यासाठी होय मध्ये शिधापत्रिका भरा.


  1.  श्रेणी निवडा.


  1.  सर्व कौटुंबिक तपशील, वैयक्तिक तपशील, पत्त्याचे तपशील, बँक तपशील, सिलिंडरचे प्रकार निवडा, ग्रामीण किंवा शहरी निवडा आणि घोषणा निवडा आणि सबमिट करा.


  1.  संदर्भ क्रमांक तयार करा आणि गॅस एजन्सीला भेट द्या.


"प्रधान मंत्री उज्वला योजना" साठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे Documents required for Pradhan Mantri Ujjwala Yojana -


  • वैध फोटो आयडी


  •  ज्या राज्यातून अर्ज केला जात आहे त्या राज्याने जारी केलेले रेशन कार्ड/ इतर राज्य सरकार.  कौटुंबिक रचना प्रमाणित करणारा दस्तऐवज / परिशिष्ट I नुसार स्वयं-घोषणा (स्थलांतरित अर्जदारांसाठी)

"Pradhan Mantri Ujjwala Yojana"

  •  पत्त्याचा पुरावा - आधार ओळखीचा पुरावा आणि पत्त्याचा पुरावा म्हणून समान पत्त्यावर कनेक्शन आवश्यक असल्यास घेतले जाईल.  अशावेळी फक्त आधार पुरेसा आहे.


  •  बँक खाते क्रमांक आणि IFSC.


  •  आधार (आसाम आणि मेघालयसाठी अनिवार्य नाही)


  •  पासपोर्ट आकाराचे छायाचित्र


माझ्या सासूच्या नावावर माझ्या कुटुंबाचे घरी PMUY कनेक्शन आहे आणि ती मी आणि माझ्या कुटुंबासोबत आम्ही काम करतो त्या शहरात राहायला जाते.  सासूच्या नावाने नवीन PMUY कनेक्शन घेता येईल का?


 होय, कनेक्शन हस्तांतरित केले जाऊ शकते आणि पत्ता बदलण्याची सुविधा लवकरच उपलब्ध करून दिली जाईल.


मी एलपीजी स्टोव्ह आणि प्रथम रिफिल मोफत घेऊ शकतो का?


 होय.


मी PMUY योजनेसाठी 5 किलोचा सिलेंडर घेऊ शकतो का?


 होय.


मी बीपीएल कुटुंबातील एक पुरुष आहे, मी योजनेसाठी अर्ज करू शकतो का?


 नाही, ही योजना फक्त BPL/गरीब घरातील महिलांसाठी आहे.


उज्ज्वला 2.0 अंतर्गत पात्र लाभार्थी कोण आहे?


 एक प्रौढ महिला गरीब घरातील आहे आणि तिच्याकडे एलपीजी कनेक्शन नाही.


मी गरीब कुटुंबातील आहे माझ्या कुटुंबात एकही प्रौढ महिला नाही, माझे कुटुंब PMUY साठी पात्र आहे का?


 नाही, तुम्ही योजनेसाठी पात्र नाही.


मी ST जातीची प्रौढ महिला आहे, मी PMUY योजनेसाठी पात्र आहे का?


 होय, तुम्ही योजनेसाठी पात्र आहात.


मी प्रौढ महिला वनवासी आहे.  मी PMUY योजनेसाठी पात्र आहे का?


 होय, तुम्ही योजनेसाठी पात्र आहात.


माझ्या D.O.B चा रेशन कार्डवर उल्लेख नसेल तर मी प्रौढ महिला आहे हे कसे सिद्ध करणार?


 तुमचे वय सत्यापित करण्यासाठी तुम्ही आधार कार्ड वापरू शकता.


जर माझा मोबाईल नंबर आधार कार्डशी लिंक नसेल, तर मी PMUY साठी अर्ज करू शकतो का?


 होय, तुम्ही अर्ज प्रक्रियेसाठी पात्र असाल.


एखाद्याकडे ईमेल नसल्यास काय करावे?


 तुम्ही ईमेलशिवाय देखील अर्ज करू शकता.


मी स्थलांतरित कुटुंब असल्यास, मी योजनेसाठी अर्ज करू शकतो का?


 होय, परंतु तुम्ही परिशिष्ट 1 भरा आणि अर्ज प्रक्रियेदरम्यान अपलोड करा.


माझ्या नावावर माझ्याकडे कोणताही बँक खाते क्रमांक नाही मी माझ्या पतीचा बँक खाते क्रमांक देऊ शकतो का?


 नाही, अर्जदाराच्या नावावर बँक खाते असावे.